Quà tặng bất ngờ

QUÀ XUÂN BẤT NGỜ

       

       Mùa xuân qua từ lâu, dù đã trể tôi vẫn quyết định viết bài này, nếu không tôi là người vô tình trước một tấm lòng . Phải viết thật chân thành thể hiện lòng trân trọng trước món quà xuân quí và bất ngờ này.

      Trước tết, khoảng 18 tháng chạp tôi nhận một cuộc điện thoại của một người bạn từ rất lâu lúc khởi bệnh tim tôi không còn liên lạc.

    – Anh cho biết địa chỉ để tôi gởi tặng một bức thư pháp nhân dịp xuân về. Tôi đã viết từ lâu nhưng đến nay mới tìm được số điện thoại của anh.

      Thật bất ngờ khi nghe được giọng nói ấy và nhã ý của Chị ( xin phép được gọi là Chị không nêu tên), vẫn giọng nói nhẹ nhàng trầm ấm ngày nào. Bốn năm rồi không gặp cũng không liên lạc, ngỡ rằng sẽ không bao giờ gặp lại. Đôi lúc rảnh rỗi lục lại bút tích kỷ niệm, đọc những câu thư pháp Chị viết, tôi thật nhớ về Chị, một người phụ nữ thành phố dịu hiền, chân tình, không chút kiêu sa. Đặc biệt nét thư pháp chân phương mềm mại đã thu hút tôi về một vẻ đẹp bình dị của thư pháp Việt. Nhớ nhưng tôi không tìm cách liên lạc, mỗi người đều có gia đình riêng với những bận bịu lo toan, không nên làm bận lòng nhau.

       Tôi và Chị quen nhau trong một lớp thư pháp chữ Việt, học vào chiều chúa nhật hằng tuần. Thư pháp là bộ môn nghệ thuật về viết chữ, sáng tác một tác phẩm thể hiện cái thần của chữ viết. Từ xưa thư pháp chỉ thể hiện trên phong chữ tượng hình như chữ Hán, chữ Nôm. Ngày nay các nhà thư pháp Việt Nam với tinh thần dân tộc đã nghiên cứu sáng tạo thư pháp chữ quốc ngữ, gọi là Thư - pháp - Việt. Chữ Việt có cấu trúc theo mẫu tự Latin gồm nhiều con chữ ghép lại, nét chữ dài khác hẳn với chữ Hán, nên thể hiện thư pháp khó hơn. Ngoài Thư pháp thuần túy còn một khuynh hướng sáng tác là Thư họa: nghệ thuật viết chữ kết hợp với họa, tác phẩm là một bức tranh điểm tô, minh họa ý nghĩa của câu chữ đó. Tôi và Chị lại thích thư pháp thuần túy hơn dù Thư họa cũng rất sáng tạo cần phát triển. Riêng tôi rất quí nét thư pháp bình dị chân phương của Chị và bày tỏ mong Chị sáng tác nhiều tác phẩm nghệ thuật để có được triển lãm cá nhân.

     Dự xong khóa học tôi hiểu tôi không có năng khiếu và không có thời gian để theo đuổi bộ môn nghệ thuật kỳ côngnày. Chị là học viên duy nhất có tác phẩm được Thầy chọn triển lãm. Tôi kém nhất lớp không viết được một nét nào ra hồn. Những ngày cuối khóa học, học viên và cácThầy viết tặng nhau những câu thư pháp để lưu niệm. Tôi mang hai quyển sách “ Trịnh Công Sơn, người hát rong qua nhiều thế hệ.” và  “ Ernest Hemingway truyện ngắn - tiểu thuyết" nhờ Chị và  Soeur Lý Bích Nam lưu bút. Lý Bích Nam viết một câu và tặng tôi tác phẩm MẸ thể hiện trên một viên đá lớn. Riêng với Chị có lẽ cùng đồng cảm về TCS nên Chị thể hiện nhiều câu thư pháp thật đẹp mang ý nghĩa triết lý là lời những bài hát TCS. Cũng cần nói thêm có một điểm chung, ca từ những bài hát của NS. Trịnh Công Sơn được các nhà thư pháp Việt chọn thể hiện rất nhiều.  Những kỹ vật ấy tôi luôn giữ gìn trân trọng. Nhiều lúc tôi ngồi thật lâu lặng ngắm nét chữ và những gì Chị thể hiện trên sách và nhớ về chị, về lớp học, nhớ một thời đam mê nghệ thuật chữ viết. Một khoảng lặng êm đềm, để rồi quên đi trong nhịp hối hả của cuộc sống.

      Cũng xin nói thêm qua điện thoại Chị chỉ nói cho biết địa chỉ để Chị tìm cách gởi quà tặng đến tận nhà.Tôi lại nghĩ chân tình, Chị có nhã ý tặng, đường quá xa, đâu để Chị thêm cực nhọc tốn kém. Thôi mình cũng thỉnh thoảng đi Sài Gòn sẽ ghé nhà chị nhận quà sẳn thăm Chị và gia đình luôn, đở cho Chị phải nhọc lòng. Tôi đến nhà và được gặp Anh, chồng Chị , một người lịch lãm, trí thức, nghiên cứu về Thiền học. Chúng tôi chuyện trò thật cởi mở.

     Không phải một bức thư pháp mà là ba bức thư pháp Chị sáng tác tặng tôi. Theo lời Chị mỗi năm Chị viết một bức để dành khi nào liên lạc được sẽ gởi tặng. Tôi giật mình cảm động. Nhìn tác phẩm “ Ông đồ " đã sẩm màu thời gian, nguyên bài thơ 20 câu của thi sĩ Vũ Đình Liên được chị nắn nót từng chữ bằng mực Tàu trên nền giấy dó. Chị đã phả vào đó tâm hồn người nghệ sĩ yêu cái đẹp biết bao cảm xúc. Bức SAY : “ một chiều ngồi say một đời thật nhẹ ngày qua , TCS ”. Chị thể hiện nét bút nhẹ tênh, chữ SAY như nghiêng ngả, tác phẩm toát lên một vẻ đẹp thanh thoát. Còn bức : “Mỗi ngày tôi chọn một niềm vui, chọn những bông hoa và những nụ cười .TCS”, một đứa em thích quá, tôi đã chia sẻ tặng em món quà xuân của Chị, mong Chị đừng buồn. Tôi mường tượng cảnh chị ngồi cặm cụi, nắn nót những nét chữ, say sưa phả hết tâm hồn vào từng con chữ, mỗi nét bật lên cái thần tạo ra những tác phẩm thật sự, chỉ để tặng cho một người bạn đồng học chẳng biết bây giờ ở đâu. Tôi quá xúc động và cảm thấy mình thật diễm phúc. Cám ơn Chị, Chị là người giúp tôi hiểu thêm được sự cao quí của đời sống con người, giữa xã hội bon chen kiếm tìm vật chất, Chị chọn đời sống tinh thần hướng về cái đẹp nghệ thuật và tình người. Quà tặng của Chị tôi trân trọng treo giữa phòng khách, nơi bàn vi tính. 

     Biết làm gì để đáp lại tấm thịnh tình, duyên tri ngộ này!? Lòng tôi luôn tự hỏi.  

       Có một lần tôi nhận diện thoại của Chị đầy lo lắng: - “Môn năng lượng sinh học có cứu chữa được người bị tai biến không?  người bà con của tôi đang bị tai biến, làm sao? ”. Tôi thật bối rối, làm sao giúp được người thân của Chị qua cơn nguy hiểm. Ứớc gì bộ nôn NLSH có phép nhiệm mầu tôi sẽ bay đến cứu giúp ngay. (Thỉnh thoảng tôi cũng nhận vài điện thoại hay tin nhắn hỏi như thế). Nhưng không, phải thành thật, tôi thật buồn khi trả lời Chị NLSH không có khả năng cấp cứu cơn tai biến. NLSH chỉ có tác dụng dưỡng sinh, phòng bệnh mà thôi. 

  Thật mừng người thân của Chị đã được đưa đến bệnh viện kịp thời vượt qua nguy hiểm. /.

   P.          hương Danh

Quà xuân rất quí của Chị, những bức thư pháp: 

                     

                      
                                            Phương Danh

                     TÌNH CỜ HỘI NGỘ THƠ XUÂN.

     

     Sáng mùng 6, như thường lệ tôi ngồi độc ẩm cà phê tại quán quen thuộc ven sông. Hơi ấm cà phê không xua tan được khí lạnh, tôi co ro trong chiếc áo ấm nghe cảm giác miên man, không tập trung đọc báo Tuổi trẻ số đầu năm được. Chợt điện thoại rung lên, à anh Giao," Danh rảnh không, đến vườn Pha Lê, có quyển sách, tặng chú”. Chà đầu năm được tặng sách còn gì bằng.

    Tôi gặp anh Giao, một người bạn vong niên trong một không gian nhỏ, riêng biệt của vườn lan Pha Lê, (đã giới thiệu trong entry "Một chút duyên thôi"). Các loài lan đang khoe sắc đón xuân. Nhấp chén  Hồng trà do chính tay chủ quán, nhà thơ Nam Chu pha chế, thắm vị chua, ngọt dịu đặc biệt. Nam Chu niềm nở, hãy chờ một lát, chút rảnh mình ra.

    Anh Giao lấy ra quyển sách, là một bản photo “Chuyện lạ miệt vườn", tác giả Cao Hùng, ghi lời tặng. 

- "Tôi biết chú đang tìm hiểu về trường sinh học nên tặng chú quyển sách này để tham khảo, ngày hôm qua tôi đến thăm vườn Long An, chuyện lạ có thật đúng như sách viết."

 Tôi đã biết ông Cao Hùng qua tác phẩm “Chuyện lạ có thật về một con người". Người chuyên nghiên cứu về lĩnh vực tâm linh, nghiêm túc, thấu đáo.

   Cũng cần nói thêm, anh Giao tức Bùi Hữu Giao là một nhà sư phạm tâm huyết, anh từ miền Bắc chi viện vào Nam năm 1977, chuyên nghiên cứu về tâm lý giáo dục. Sau khi nghỉ hưu anh đã nghiên cứu viết quyển “Hành trang cuộc đời", một loại sách học làm người dành cho lớp trẻ. Anh đã đi nhiều nơi từ Nam ra Bắc để giới thiệu, thuyết trình công trình nghiên cứu tim óc này, sách đã được tái bản nhiều lần.  Anh tâm sự: “Là người theo chủ nghĩa Mác – Lênin, một người vô thần, nhưng bây giờ tôi tin là có tâm linh, tôi định đưa vào quyển “ Hành trang đời người ” một nội dung nữa là con người cần có hiểu biết về tâm linh”.

  Tôi giật mình, một vấn đề lớn đây, suy nghĩ một lát tôi giải bày “Đang tìm hiểu về trường sinh học, em cũng tin là có tâm linh thật, nhưng đây là lĩnh vực hết sức rộng lớn, mênh mông, khó xác định, dễ lầm lẫn với mê tín dị đoan, anh nên tìm hiểu thêm và cân nhắc cẩn thận ”.  Rồi chúng tôi ngồi im lặng  trầm tư. 

    Chợt có tiếng “Hai anh em nhỏ to tâm sự gì đó ”. Chúng tôi quay ra, anh Học, Nguyễn Hiếu Học một nhà nghiên cứu về văn hóa, lịch sử uyên bác, người Huế, bạn tâm giao với anh Giao, cùng  nhà thơ Ngọc Chiếu, thạc sĩ văn chương, một người miền Nam, bước vào. Nhà thơ Nam Chu, một Phật tử, nghiên cứu về Thiền học, sau khi đích thân pha cà phê cho bạn cũng ngồi vào bàn. Chúng tôi quây quần  chuyện trò rơm rả. Một cuộc tương phùng không hẹn trước, có cả Bắc - Trung - Nam, người hữu thần kẻ vô thần, mỗi người mỗi vẽ, đều đam mê nghiên cứu một lĩnh vực riêng nhưng có điểm chung là tâm hồn nghệ sĩ và tôn trọng nhau. Vườn lan Pha Lê, hôm nay ngày xuân muộn, tình cờ hội tụ những tài hoa. Chỉ riêng tôi là người nhỏ nhất, bình thường nhất.

     Rồi Ngọc Chiếu cao hứng giới thiệu thơ trước , một bài thơ mới làm đêm qua:

              Mai vàng ngậm nụ nở từng bông

              Tiết xuân se lạnh níu mùa đông

               Nắng vàng đã thắp trời chưa ấm

               Sao gởi cho em chút nắng hồng .

 Một bài thơ với cảm xúc chân thực một mùa xuân không trọn, mai vàng ngậm nụ không khoe sắc. Hay quá, tôi nhờ Ngọc Chiếu chép tặng bài thơ ngay vào quyển sách anh Giao vừa tặng.

       Anh Nguyễn Hiếu Học cũng cao hứng đề tặng một bài thơ xuân, nét chữ bay lượn và lời đề tặng trang trọng, tặng Danh hiền đệ. Rồi anh đọc to, giọng hào sảng:

                           Phút giao thừa 

                Đây phút năm tàn đến với ta

                Buồn vui năm cũ sắp trôi qua

                Lắng nghe xúc cảm từ sâu thẳm

                Hy vọng đang về … hay vẫn xa.

         Bài thơ sâu lắng nỗi niềm hoài vọng.

   Cả hai nhà thơ đều cùng sử dụng thể thơ thất ngôn tứ tuyệt thật chuẩn, mang âm hưởng buồn man mác. Riêng nhà thơ Nam Chu đọc một bài thơ năm chữ thật sống động:

               Mùa xuân ơi, dừng lại

               Rải nắng hồng quanh tôi

               Tưới chất hương khờ dại

               Thêu bình minh lên môi.

       Bài thơ trẻ trung quá, phải không.

  Anh Bùi Hữu Giao ngồi im lặng lắng nghe, không góp bài thơ nào. Cuộc sống của anh đã là thơ là hoa rồi. Có cuộc vui hôm nay anh là người góp công đầu, tình cờ khởi xướng. Riêng tôi, tiếng thơ tắc lịm từ lâu, vả lại tôi cũng không dám múa rìu qua mắt thợ. Chỉ biết im lặng và cảm nhận. Tôi cầm lấy quyển sách, dâng lên niềm vui. Đây là lưu bút ngày xuân của những người bạn nghệ sĩ, thật tình cờ và đầy ngẩu hứng. Một kỹ niệm không bao giờ tôi quên./.

                                                                                    Phương Danh

Một chút duyên thôi

          Một chút duyên thôi
    Tôi quen anh khoảng hai năm.Trong suy nghĩ của tôi, anh là một nghệ sĩ.Phong thái hòa nhã, chân tình, anh như cục nam châm cuốn hút nhiều người.

   Anh mở quán cà phê tại nhà, quán nằm khuất trong hẻm ven con rạch được xây kè bê tông lát lối đi . Quán có nhiều nét riêng, khác biệt hẳn với những quán khác.Quán là một vườn phong lan trong ngôi nhà lợp mái trong suốt đón nắng mặt trời . Khi ngồi uống cà phê, bạn có thể nhìn ngắm hoa lan đang khoe sắc. Mokara vươn cao xanh mướt phơi những đài hoa vàng ; Oncidium sắc màu rực rỡ như vũ nữ; Phal. Carmela’s Dream, một loài Hồ điệp trắng  màu tinh khiết làm say đắm hồn người, …

 Quán còn là một thư viện nhỏ. Những kệ bằng tre được thiết kế mỹ thuật giống ngôi nhà nhiều tầng trưng bày những  quyển sách, tạp chí. Nhiều  nhất là sách Phật học, tự điển, kiến thức ngày nay, v.v…Hai cây Guitar, một cây treo lên  cột, một cây dựa lưng vào kệ sách như mời gọi.

 Bạn có thể đến quán nhâm nhi cà phê hay trà, thưởng lãm hoa lan , ngồi thật lâu đọc sách  và nghe thoang thoảng  một bản nhạc nhẹ hòa tấu hay một làn giao hưởng. Bạn cũng có thể mượn sách đem về nhà và nhớ đem trả, vậy thôi. Hay bạn cầm lấy guitar rãi lên những hợp âm , tùy thích.

   Nét đặc biệt  nữa là quán có nhiều loại trà. Đầu tiên bạn được mời uống trà Bắc rót trong chung nhỏ thật nóng, vị đắng hậu ngọt . Hồng trà từ quả sơn tra, có vị chua chua được làm dịu lại bằng những hạt đường phèn thanh khiết . trà dưỡng sinh với các vị thuốc Bắc . Đặc biệt có trà Pha lê, không thua vì trà Hoàng cung ngày xưa dành cho các vị vua chúa. Về giá cả, bạn an tâm, rẻ đến bất ngờ . Gặp ngày lễ, hay một kỹ niệm nào đó bạn còn được mời uống miễn phí. Anh mở quán không nhằm mục đích kinh doanh . Nơi đây để anh đón những thân hữu và những người đồng điệu .

   Trước kia tôi không đến quán anh thường xuyên, chỉ  khi có bạn thân điện gọi tôi mới đến . Mỗi buổi sáng sau khi tập dưỡng sinh tôi đến một nơi chốn  tương đối yên tỉnh uống một ly cà phê, đọc một hai tờ báo rồi bắt đầu cho công việc một ngày . Quán anh  không có chổ riêng đó . Những thân hữu ngồi bên nhau chuyện trò thân mật . Anh ra tiếp chuyện khi ngồi bàn này khi ngồi bàn khác.

Tôi và anh có nhiều khác biệt, tôi sống khép kín cô độc, còn anh cởi mở hòa đồng, nên tuy quí nhau nhưng không thân thiết.

      Mọi việc đều có duyên của nó. Lần đầu tiên đến quán thấy tôi thích thú ngắm một bình hoa lan nhỏ đặt trên một dĩa hình trái tim thật đẹp, anh liền tặng tôi bình hoa đó, đến nay tôi vẫn dùng chưng hoa . Trước tết tôi đến nhờ anh chọn giúp một giò lan để biếu một vị sư trụ trì ( chứ không phải một giai nhân ) . Sau một hồi đắn đo chọn lựa anh đã chọn  một giò lan thật đẹp, cành hoa vươn cao, hoa mới vừa hé nụ, điểm xuyến vài hoa nở một màu trắng tinh khôi. Anh đã chăm chút cắt tỉa,  tạo dáng thật công phu, gói lại cẩn thận sợ tôi đi đường làm hoa dâp gãy. Nhìn anh làm, tôi  ái ngại và sốt ruột thay, những ngày cuối năm bận rộn sao anh lại dành nhiều thời gian cho tôi quá. Tôi mới hiểu tính anh  kỹ lưỡng và thích nâng niu cái đẹp. Sư trụ trì rất quí giò lan Hồ điệp đó và còn chăm sóc đến ngày nay.

   Thời gian gần đây tôi đang tìm hiểu về từ “duyên”, nhất là "duyên" trong đạo Phật tôi không hiểu nhiều. “Hãy gặp anh ”, đó là lời bạn  khuyên tôi. Tôi đến anh vào giờ thưa khách và trình bày ý định của mình, anh mau mắn lấy cho tôi mượn cuốn“Từ điển phật học Hán Việt”,  những từ Hán Việt khó hiểu tôi được anh  giải thích tường tận. Kiến thức Phật học của anh thật uyên bác.

      Anh  bắt đầu cuốn hút tôi rồi, buổi sáng hôm sau thay vì vào quán quen thuộc tôi đến quán anh. Tôi là người đến sớm nhất, anh đến chuyện trò thân tình . Một lát sau anh vào nhà lấy một tập thơ tặng tôi, lời đề tặng trang trọng .Thế ra anh là nhà thơ Nam Chu với những bài thơ khẳng khái, bay bổng. Những sáng tác của anh  được đăng ở báo Giác Ngộ, tạp chí Hương Thiền. Anh từng là một huynh trưởng Gia đình Phật tử. Trước kia  phụ trách chuyên mục Thiếu nhi của báo Giác Ngộ. Anh cùng với một số thân hữu lập nhóm Mây Hồng chuyên nuôi dưỡng, giúp đở trẻ em đường phố, lo cơm ăn, tạo công ăn việc làm cho các cháu.

   Qua thời gian tìm hiểu, chân dung anh từ từ rõ nét, sinh động . Anh là người mãi mê đi tìm cái đẹp, trân trọng quí yêu và sống vì lý tưởng phụng sự. Bây giờ tôi cảm thấy gần gũi và thân với anh hơn.( Xin đừng cho rằng tôi thấy sang bắt quàng làm họ ). Tôi quyết định mỗi sáng khi tập dưỡng sinh xong, đến quán anh uống trà, nếu anh có rảnh sẽ chuyện trò cùng anh. Tôi mua sẳn tờ báo để chia sẻ tin tức với những thân hữu khác .Tôi phát thảo một bài viết để giới thiệu thơ anh lấy tựa đề “Một chút duyên thơ ”.

               Nhưng…

   Hai ngày sau tôi đến, quán đóng cửa im lìm. Ngoài cửa treo tấm bảng : “quán nghỉ dài ngày, xin thông cảm”. Tôi nghĩ đơn giản chắc cô phục vụ bận về quê, anh lại bận việc nên không mở quán được. Tôi đến vài lần nữa cửa vẫn đóng. Quá nóng ruột buổi trưa tôi tìm đến, cũng may gặp  anh, mới biết anh nghỉ bán hẳn, anh bài tỏ sự hối tiếc. Nguyên do là vườn lan do tiếp xúc với nhiều người, nhiều khói thuốc lá, lan đã suy và chết nhiều nên buộc lòng anh phải đóng cửa . Anh định khi chấn chỉnh việc trồng lan xong,  sẽ tạo một nơi tiếp khách riêng để các thân hữu đến uống trà đàm đạo.

Tôi ra về với tâm trạng buồn buồn,  gần hai năm dài do không hiểu nhiều về anh tôi đến với anh quá muộn . Chút duyên đưa đẩy, tôi và anh hiểu biết nhau hơn. Khi tôi muốn đến quán  thường xuyên, quán lại đóng cửa rồi. Tôi đành sửa lại tựa đề “Một chút duyên thơ” thành  “Một chút duyên thôi ”, chỉ sửa vài nét chữ sao nghĩa khác đi nhiều quá ./.

                                        Phương Danh

    Xin giới thiệu hai bài thơ của nhà thơ Nam Chu trích trong tập  "TÌNH DỄ THƯƠNG ” Nhà xuất bản tổng hợp TP Hồ Chí Minh.

                        ĐIỀU THÚ VỊ

        Ta bí mật rủ nhau đi một chuyến

        Đợi đêm về cười cợt với trăng sao

        Đừng đánh thức một làn hương Nguyệt Quế

        Đàn bướm đêm sẽ rạo rực chiêm bao.

                          
                        TRỞ VỀ

       Ta phải trở về thôi! Không đi nữa

       Không thể sống muôn đời để tường tận, thế gian

       Không thể yêu cho hết những người ta ngưỡng mộ

       Vì bên đây còn mãi đóa Ngọc lan.

       Ta phải trở về thôi! không đi nữa

       Tay không đủ dài để ôm hết trẻ lang thang

       Chân không đủ cứng để tìm người khốn khổ

       Ta trở về vườn ta còn có những búp măng .

       Ta phải trở về thôi! không đi nữa

       Những hàng hiên không có chỗ ta nằm

       Về ngôi nhà của ta vẫn còn hơi ấm

       Có một mối tình thề thốt trăm năm./.

                                Nam Chu

Buổi chiều cuộc đời

               Buổi chiều cuộc đời 

     Hơn hai năm nay, tôi nghĩ nhiều đến buổi chiều. Đôi khi như nghe tiếng gọi tôi đến quán ven sông, uống ly  trà Lipton ngồi hàng giờ ngắm hoàng hôn xuống. 

     Khung cảnh chiều tà trên sông có gì đó thật cuốn hút. Xa xa là chiếc cầu, những lần mưa giăng nhìn chiếc cầu mù khơi, tôi liên tưởng chiếc cầu biên giới, tên một bài hát của nhạc sĩ Phạm Duy. Biên giới của mộng và thực. Biên giới của sự hữu hạn và sự vô hạn. Biên giới của sự sống và cái chết.

     Có khi nhìn mây trời, lúc ửng hồng phản chiếu lung linh trên sóng nước khi xám màu ảm đạm phản chiếu ánh bạc trên sông. Đẹp vô cùng.

     Những thân lục bình như có sự sống, lúc xôn xao ve vẩy lúc nằm im ủ rũ. Hay nhất khi ngắm hoa lục bình, những đóa hoa màu xanh tím bơi trên sóng nước, xoay xoay như khoe sắc. Người ta thường lấy hình ảnh lục bình ví cho một cái gì mỏng manh, nổi trôi vô định. Nhưng  đôi lúc tôi lại muốn làm thân lục bình trôi đi muôn phương.

     Tôi hiểu vì sao đối với tôi Chiều như một ám ảnh. Trước kia buổi chiều chỉ như các buổi trong ngày, sáng - trưa - chiều - tối. Đơn thuần là ý niệm về thời gian, trong đó tôi đang sống ngày này qua ngày nọ, làm việc, thương yêu, buồn giận, .... Tôi nghĩ cuộc đời con người thật dài, trăm năm có ít ỏi gì. Quĩ thời gian dư dả cho con người sống, làm được nhiều thứ. Nghĩ mình vẫn trẻ trung, tôi sống hùng hục để chiến đấu với sự nghèo khổ, để vượt qua những thử thách khắc nghiệt, những va vấp thất bại. Tôi học và thu nhận tất cả những gì cho là hay là đẹp. Học nữa học mãi, tôi khao khát  vươn tầm trí thức. Mong được đi đó đi đây, sáng nước này chiều nước nọ… Rất nhiều khát vọng.

   Khi mới vượt qua cảnh nghèo, tôi thêm tự tin thực hiện những mong ước khác. Tôi vẫn nghĩ mình còn trẻ tràn trề nhựa sống.Tôi không tin  đang bước vào tuổi xế chiều, dù có vài người bạ đã chết vì bệnh tật, người xơ gan, kẻ  tai biến. Tôi chủ quan cho mình được miễn

nhiêm mọi bệnh đau, bệnh ở ai đó không va vào mình. Đến khi mắc bệnh huyết áp, thoái hóa đốt sống,... tuy hơi hụt hẵng nhưng vẫn còn lạc quan, nhằm nhò gì uống thuốc vài bữa thì hết.

    Một buổi chiều trong cơn mưa, đi giao hàng ở tp/HCM. Tự dưng thấy mệt, không còn chạy xe nổi, thở hơi lên, tay chân rũ liệt . Cũng may nhờ có điện thoại di động tôi cầu cứu với một ngườI bạn,  nhà ở thành phố, cũng may bạn đến kịp thời, đưa tôi vào bệnh viện cấp cứu. Tôi vẫn chủ quan vài bữa sẽ hết bệnh . Nhưng không ngờ bệnh đeo đuổi tôi đến nay hơn hai năm rồi. Nhiều lúc tưởng chừng sắp chết đến nơi, đôi lần phải đi cấp cứu. Tôi bị huyết áp biến chứng qua tim, lên não. Nằm viện, tôi hiểu cuộc đời mình đã xong. Tôi âm thầm gậm nhắm nỗi buồn, bao khát vọng xa vời vời. Ngắm từng giọt nước biển, giữa bốn bức tường trắng toát tôi miên man chiêm nghiệm nhiều điều, nhất là  sinh – lão - bệnh - tử. Giữa lẽ sống và sự chết .Tôi  viết di chúc, lặng lẽ chấp nhận cái chết đến bất cứ lúc nào.

     Bệnh dần hồi phục nhưng tôi trở thành người không còn sức lao động. Sự sống mong manh, sống ngày nào hay ngày đó. Chiều chiều ra bờ sông, ngồi thẫn thờ nhìn hoàng hôn buông xuống thật nhanh. Nhanh như cuộc đời tôi./.

                               

                            * CHIỀU

          Tôi vẫn ngồi đây bên dòng sông

          Lặng nghe tiếng sóng ở trong lòng (*)

          Ráng chiều dần tắt hàng cây ngả

          Một cánh chim nghiêng liệng giữa dòng.

                      

          Người vẫn vô tình ngược ngược xuôi

          Có nghe chiều tím gọi sông trôi

          Có nghe sâu lắng trời thăm thẳm

          Vẳng tiếng kêu chiều chiếc lá rơi./.

                             Phương Danh

(*) Mượn ý từ bài thơ "Tống biệt hành"của Thâm Tâm .  

 

                                           

ĐỐI DIỆN CÔ ĐƠN

ĐỐI DIỆN CÔ ĐƠN

   

    Chiều hôm qua, trong tâm trạng buồn khôn tả tôi trở lại quán bờ sông ngồi trầm tư. Mân mê chiếc điện thoại, nhiều lần định gọi một người, nhưng rồi tôi quyết không thể gọi. Phải, không thể gọi, mỗi người luôn phải đối diện với nỗi cô đơn của chính mình, không thể lẩn trốn, không thể trông chờ ai. Ngồi tựa vào ghế dựa mềm, thấm môi từng ngụm trà nhỏ, quán đông người vang vang những câu chuyện trò. Đường vẫn dập dìu những chiếc xe, chiếc chạy thong dong, chiếc hụ còi inh ỏi. Công viên bờ sông luôn đông người hóng mát. Đêm chạng vạng, dòng sông im lìm một cõi riêng, mình tôi miên man …    

     Tôi luôn suy ngẫm về nỗi cô đơn. Một trạng thài tinh thần theo tôi suốt từ khi biết nhận thức và có lẽ mãi bên tôi đến khi nhắm mắt.  Có khi thật dữ dội nhấn chìm người tôi xuống vực sâu. Có khi nhẹ nhàng len lén đi vào tâm thức những đêm không ngủ. Lúc đầu tôi hốt hoảng, chạy trốn đến khờ khạo. Nhưng sau đó quen dần, tôi tập sống chung với nó. Mỗi lần cô đơn đến, không lẩn tránh được tôi im lặng lắng nghe. Lúc ấy, tôi không muốn tìm quên trong giao tiếp với bạn bè gầy những cuộc vui chè chèn. Tôi cũng không lên mạng để lãng quên, qua những lần chat với những người ảo, tên chỉ là những nickname. Kinh nghiệm đã dạy tôi càng uống rượu say khi tỉnh lại càng bi đát, buồn thảm hơn. Hay càng dấn mình trong thế giới ảo sẽ thành người thoát ly chạy trốn thực tại, càng sa vào ảo tưởng. Vì vậy  tôi không lẩn tránh mà chọn cách đối diện với nỗi cô đơn. Thường tôi xách xe chạy miên man, có khi ghé vào nơi nào đó, một cảnh chùa thanh vắng, một băng ghế ven sông hay một quán nước, ngồi thẫn thờ. Đôi lúc bật lên một tứ thơ tôi ghi lại. Rồi sẽ qua, rồi sẽ qua thôi, không có gì phải sợ hãi ...

    Cô đơn là cảnh ngộ một mình, đơn thân không gia đình. Cô đơn còn là tâm trạng, một trạng thái tinh thần, chỉ một mình đối diện với chính mình về một vấn đề nào đó không thể chia sẻ cùng ai. Có lẽ ai cũng trải qua nhiều hay ít. Bản thân sự cô đơn không mang ý niệm đạo đức tốt - xấu. Nó gần như là thuộc tính của con người nhất là người sống nội tâm thường nghĩ suy trăn trở .Tuy sống hợp quần trong cộng đồng với gia đình xã hội, nhưng con người vẫn là những cá nhân độc lập có tâm tư tình cảm riêng, một thế giới riêng,  không bao giờ hòa tan trộn lẫn trong tập thể. Ngoài thời gian làm việc, giao lưu học hỏi, chung sống cùng nhau, thời gian còn lại con người trở về với chính mình, suy tư, tự vấn, thì thầm, đó là giờ khắc của cô đơn.

     Cô đơn có khi hiền lành, thoảng qua rồi tan biến, là hương hoa cho đời thêm thi vị. Nhưng có khi rất dữ dội có thể hủy hoại cuộc đời một người. Ở người sống hướng ngoại cô đơn thật xa lạ, họ sống vô tư ồn ã, làm việc hùng hục, ăn chơi nhiệt tình. Những người đầu tắt mặt tối chạy lo miếng cơm manh áo, tối mệt phờ ngủ vùi, sáng thức dậy tiếp tục lo kiếm sống, họ không biết cô đơn là gì. Cũng có số người đạo mạo xem cô đơn như một sự dở hơi, hay cái trò của bọn người có cái tôi quá lớn. Mặc, cô đơn vẫn hiện hữu trong tâm hồn mang đầy đủ tính người nhất.

    Cô đơn bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân, biểu hiện dưới nhiều sắc thái, mỗi người mỗi vẻ khác nhau. Có thể là mặc cảm do khiếm khuyết hình thể hoặc tự cho thân phận hèn kém. Có mặc cảm xuất phát từ cảnh ngộ thực như xấu, tật nguyền, nghèo,…  nhưng nhiều khi mặc cảm chỉ là do ý nghĩ tự hạ thấp giá trí bản thân, tự kỷ cho mình kém cỏi, là vô duyên, nặng hơn có người mang mặc cảm tội lổi. Họ thường tự dày vò mình, phóng đại quan trọng hóa sự việc, dẫn đến thiếu tự tin trong cuộc sống, trong giao tiếp, họ thường thu mình lại sống lầm lũi. Dạng cô đơn này xuất phát từ nhận thức không đúng, tự ti, lại cầu toàn lý tưởng hóa sự việc. Hãy nhận chân sự thật, con người không ai là hoàn mỹ, luôn có ưu điểm và khuyết điểm, luôn có mặt mạnh mặt yếu. Vóc dáng thể hình đẹp - xấu, năng lực hay - dở, trình độ cao - thấp, địa vị sang - hèn, v.v… mọi so sánh, những nấc thang giá trị đều mang tính tương đối. Có thể ta có khiếm khuyết về mặt này nhưng bù lại ta có mặt tốt đẹp, những ưu điểm khác. Những gì ta tự đánh giá là xấu là hèn kém, không bằng ai, chỉ là sự chủ quan, thực tế người đời không nghĩ như ta nghĩ. Đừng hạ thấp bản thân. Con người được sinh ra là sự nhiệm mầu, ai cũng có một vị trí trong xã hội với đặc trưng riêng, ai cũng có một quỹ thời gian để sống làm việc và đều bình đẳng trong sống và chết. Hãy tin nơi bản thân, hãy trân trọng chính mình, không có gì phải mang mặc cảm.

   Cô đơn còn tác đông mãnh liệt đến những người phải sống trong hoàn cảnh cô độc, không gia đình. Những người bình thường đã không may mắn có được mái ấm. Một lần đổ vở, bị tổn thương tinh thần trở thành nỗi ám ảnh, họ lo sợ, chối bỏ tình yêu hoặc mang lòng thù hận. Nỗi cô đơn hiển hiện thật cụ thể, sự dằn vặt hiện rõ trên khuôn mặt, trong cách sống. Có người thu mình lại trong vỏ ốc với trạng thái trầm uất, buồn chán. Nếu nặng hơn có thể đưa họ đến tự tử hay đến những hành vi rối loạn. Cũng có những người sống cam chịu, có người lặng lẽ đến chùa hay nhà thờ cầu nguyện tìm sự an ủi nơi tôn giáo. Xin đừng bi quan, đừng để vết thương lòng luôn rỉ máu, đường đời không bao giờ bằng phẳng. Hãy rút kinh ngiệm, tự hoàn thiện bản thân, lo công danh sự nghiệp. Hãy kiên nhẫn vững tin rồi ai cũng có một nữa của mình, hãy tìm kiếm và chờ đợi  Nếu không có, xin đừng tủi thân, cuộc sống còn biết bao niềm vui khác, còn biết bao công việc cần ta cống hiến. Xã hội vẫn có rất nhiều người tự chọn cuộc sống đơn thân, hiến dâng cuộc đời cho lý tưởng phụng sự. Những bậc tu hành, những Ma Soeur, hiến mình cho sự cao cả sống đời đạo hạnh. Đó là cách họ giải thoát khỏi sự cô đơn của bản ngã .

  Còn nguyên nhân dẫn đến cảm giác cô đơn là mối quan hệ giữa người với người. Con người khi sinh ra đã có mối dây liên hệ khắng khít, không thể tách rời với nhiều người: cha mẹ, vợ chồng, anh em, với cộng đồng xã hội. Nhưng mỗi người một cá tính riêng, không ai giống ai,  bất đồng là điều không tránh khỏi. Mâu thuẩn  xảy ra đầy đủ cung bậc nhiều khi khiến con người điên đảo. Từ những mối quan hệ thiết yếu nhất ở gia đình đến nơi chốn làm việc,  bà con láng giềng và nhiều mối quan hệ khác,.. giữ sao cho được êm ấm thuận hòa không phải là điều dễ dàng. Con người vẫn phải hòa nhập tạo những quan hệ bền chặt, thân ái nhưng vẫn giữ được bản thể của mình là điều thật khó. Hạnh phúc biết bao khi có được sự thương yêu đằm thắm trong gia đình, thân thiết cởi mở với mọi người. Nhiều người cả đời vẫn chưa có được hạnh phúc tưởng như thật bình thường giản dị ấy, đó là một bi kịch của nỗi cô đơn bất tận.

  Ở một số người cô đơn còn biểu hiện sự xung đột nội tâm phức tạp. Đó là mâu thuẩn giữa khát vọng với khả năng thực tế; giữa lý trí và tình cảm; giữa ý hướng sống cao đẹp với bản năng dục vọng. Con người là sự cộng hưởng giữa phần con là bản năng và phần người là ý thức, tâm hồn luôn có sự xung đột giằng co giữa các giá trị tốt xấu, đúng sai. Thời đại ngày nay, xã hội càng văn minh, con người hiểu biết nhiều, nhu cầu vật chất và đời sống tinh thần càng cao. Thông tin bùng nổ, nhiều khuynh hướng, nhiều quan điểm, những trào lưu văn hóa, sự đan xen những giá trị truyền thống và hiện đại khiến con người nhiều khi choáng ngợp, như đứng giữa dòng nước xoáy. Sống thế nào cho đúng luôn là câu hỏi. Xây dựng một nhân cách, định hình một giá trị sống là một vấn đề lớn của mỗi người, và con người luôn cô đơn trăn trở.

      Cô đơn  nhiều lúc thật khủng khiếp đẩy con người đến đau khổ bế tắc. Đó là cuộc chiến đấu âm thầm lặng lẽ, có khi là bãi chiến trường khốc liệt chỉ mình họ biết, tâm hồn tan hoang, xác xơ. Đừng bao giờ lên án, xem thường hay thương hại họ. Rất cần sự cảm thông và chia sẻ.

     Làm thế vượt qua được nỗi cô đơn!? Thật khó tìm lời giải cho đúng. Mỗi người mỗi tính cách, một tâm trạng, hoàn cảnh khác nhau, không thể có  cách thức chung cho mọi người. Ở đây xin ghi lại những trải nghiệm bản thân trong những lần đối diện với cô đơn.

     Không nên lo sợ lẩn tránh, cô đơn là những gì có thật hiện hữu tận thâm tâm, là mặt biểu hiện một vấn đề nào đó của riêng mỗi người. Sự lẩn tránh không giúp giải quyết được gốc rễ vấn đề . Cần trực diện với nỗi cô đơn. Hãy lắng nghe cô đơn thì thầm, gọi tên và tìm đến ngọn nguồn sự việc.

     Nhật ký tuy không giúp thoát khỏi cô đơn nhưng là người bạn đường giúp ta nhìn lại chính mình,  bộc bạch nỗi lòng thầm kín và nhất là giúp ta thêm nghị lực. Khi viết nhật ký những ý tưởng, những cảm xúc tuôn trào, nước mắt thương đau nhạt nhòa trang viết, lòng ta sẽ vơi đi.

     Không nên thu mình lại trong tháp ngà hay trong vỏ ốc đơn độc. Con người là tổng hòa những mối quan hệ xã hội. Không ai có thể sống một mình, càng thu mình càng bế tắc, không lối thoát. Người cô đơn rất nhạy cảm, dễ bị tổn thương, cần nhiều nổ lực mới có thể hòa nhập với tập thể. Phải thật dũng cảm, kiên quyết đập vở vỏ ốc dù nhiều khó khăn. Mở rộng lòng ra với mọi người, cuộc sống sẽ thay đổi. Gia nhập đội nhóm mục đích tích cực nào đó, chẳng hạn câu lạc bộ dưỡng sinh, rèn luyện sức khỏe, CLB văn học nghệ thuật, khiêu vũ, những tổ chức thiện nguyện, v.v... Tham gia những hoạt động chung với tập thể, kết thân thăm viếng, quan tâm giúp đở lẩn nhau, sẽ quên được nỗi cô đơn, rèn luyện kỹ năng sống. Có sai sót, có va chạm, có mâu thuẩn đấy, đừng sợ, đừng từ bỏ, đó là qui luật của sự vận động hoàn thiện bản thân.

    Cô đơn đến khi trí não có thời gian trống không nhiều quá. Nếu có công việc bạn say mê, có một mục đích sống cần nhiều nỗ lực phấn đấu, toàn tâm toàn ý, bạn sẽ có ít thời gian rảnh rỗi để muộn phiền. Thật bận rộn những hoạt động bổ ích, những thú vui lành mạnh, hàn huyên tâm sự với bạn thân,... là những phương cách giúp bạn vượt qua sự trống trải.

      Tuyệt đối bạn không nên tìm quên trong những thú vui dễ dãi nhưng rất nguy hiểm như say rượu, nghiện ma túy, cờ bạc,... những cám dổ có thể mang cho bạn những kboảnh khắc quên đời, phiêu diêu, bay bổng nhưng sẽ đày đọa con người bạn xuống địa ngục. Cần phải thật sáng suốt và đủ nghị lưc vượt qua.

    Nếu có được đức tin hướng đến đời sống tâm linh, thật quí, tinh thần bạn sẽ được nâng đở.

    Nên tập một phương pháp Thiền. Trong tĩnh lặng ta soi rọi nội tâm lắng nghe nỗi đau, đến một lúc nào đó tâm hồn trở nên thanh thản như tìm được giải thoát.  Điều tối thiểu đạt được khi Thiền là giảm dần những xung động, những tạp niệm. Căng thẳng, stress được hóa giải. Nghĩ đến hơi thở, lắng nghe hơi thở thật sự giúp tâm hồn trầm lắng. Tuyệt diệu nhất khi đạt đến trạng thái vô thức.

     Nếu không hóa giải được nỗi đau khiến bạn trầm uất, khủng hoảng tinh thần,  không nên một mình chịu đựng, có thể đưa đến hậu quả khôn lường. Bạn thực sự cần sự giúp đở của chuyên gia tâm lý.  Có những bệnh về tinh thần ta phải dũng cảm thừa nhận, việc chữa trị bằng liệu pháp tâm lý là cần thiết.

     Khi vượt qua được nỗi cô đơn bạn có được sự tự tin. Trong cuộc sống có thêm nghị lực vì bạn đã chiến thắng được bản thân, không còn bị cảm giác yếu đuối hành hạ. Bạn đã có bản lĩnh sống, đây là điều quí nhất ./.

                                                                       Phương Danh